logo

داوری‌های جایزه جمال‌زاده، جسورانه است

احتمالاً الآن سخت‌ترین کار اظهارنظر کردن دربارۀ جایزۀ جمال‌زاده است. آن‌هم برای منی که در دو بخش این جایزه رتبۀ اول آورده‌ام. طبیعی است که هر چه بگویم در مخاطب این سطرها واکنش تدافعی ایجاد کند. خب معلوم است. کدام بقالی می‌گوید ماست من ترش است؟
شاید اگر این اظهارنظر سال گذشته و قبل از اعلام نتایج خواسته می‌شد تأثیری واقعی‌تر و بازخوردی پذیرنده‌تر از جانب مخاطب دریافت می‌کرد؛ اما حالا… اگر بگویم احساس می‌کنم داوران جمال‌زاده خیلی خوب و منصفانه امتیاز داده‌اند یا جایزۀ جمال‌زاده بهترین و صادقانه‌ترین جایزه‌ای بوده که در آن شرکت داشته‌ام؛ طبیعی است که کسی از من نپذیرد. من هم باور دارم که بی‌تردید داستان‌های خوب بسیاری در این جایزه شرکت داشته‌اند و خب شاید بتوانم این را به‌پای خوش‌اقبالی خودم بگذارم که توانسته‌ام نظر داوران هر دو بخش را به داستان‌هایم جلب کنم. ولی چیزی که چشم‌پوشی کردن از آن بی‌انصافی در حق این جایزه و گروه داوران است؛ نادیده گرفتن شجاعت آن‌ها در انتخاب و دفاع و پافشاری بر انتخابشان است.
اگر گروه داوری و هیئت برگزارکننده تصمیم می‌گرفتند در انتخاب خود تجدیدنظر کنند و دست‌کم در یکی از بخش‌ها داستان نویسندۀ دیگری را برگزینند چه اتفاقی می‌افتاد؟ هیچ. آب هم از آب تکان نمی‌خورد. دست‌کم میزان رضایت شرکت‌کنندگان بسیار بیشتر بود. من ولی به احترام این میزان شجاعت و پافشاری بر انتخاب خالص اولیه کلاه از سر برمی‌دارم و به هیئت‌داوران و دست‌اندرکاران جایزۀ جمال‌زاده می‌گویم برنده شمایید که انتخابتان را به‌پای مصلحت‌اندیشی‌ها قربانی نکردید.
دروغ است اگر بگویم انتخاب آثار من در این اظهارنظر بی‌تأثیر است. شادی بعد از گل چیزی نیست که بشود پشت نقاب بی‌طرفی پنهانش کرد و من هم امروز آن آدم بی‌طرف پیش از اعلام نتایج نیستم. بااین‌وجود نمی‌شود راه فرارهای بسیاری را که جایزۀ جمال‌زاده می‌توانست در پیش بگیرد تا آماج انتقادها نشود؛ نادیده گرفت. این روش‌ها چنان در جوایز مختلف به تکرار انجام‌شده‌اند که مشروعیتی زیرپوستی یافته‌اند.
می‌شود نویسنده‌ای را که در دورۀ قبل جایزه گرفته انتخاب نکرد و در عوض فرصت را به نویسندۀ دیگری داد. می‌توان اثری را که در چند جایزه رتبه آورده کنار گذاشت و به دیگری توجه کرد. دوراهیِ سختی که حتی نمی‌شود آن را به انتخاب غلط و انتخاب درست تقسیم کرد. هر دو مسیر از منظری قابل دفاع و قابل توجیه‌اند. یکی با توزیع فرصت میان شرکت‌کنندگان و یکی انتخاب بر اساس امتیازهای داوری.
جایزۀ جمال‌زاده دومی را انتخاب کرده است. مسیری که بی‌تردید برگزیدنش نیازمند جسارت و پشتوانه‌ای قوی در داوری است. سر دست‌اندرکارانش سلامت باد.
نسترن مکارمی
برنده رتبه اول دو بخش داستان اصفهان و آزاد دومین دوره جایزه ملی جمال‌زاده

ارسال یک نظر