logo

فارسی همچنان شکر است!

شهریار دبیرزاده معتقد است، فضای ادبی اصفهان باید زنده شود.

داستان‌نویسی از زمانی آغاز شد که انسانی حس نیاز برای بازگو کردن آنچه می‌دید را در خود احساس کرد. قدرت خلاقه انسان پس از آگاهی از اطراف خود به او یاری رساند تا بتواند برای آنچه نمی‌توانست علتی بیابد، داستان‌سرایی کند.
به‌مرورزمان و گسترش دیدگاه انسان و برقراری ارتباط خط و زبان متولد شد و داستان چون طفل متولدشده‌ای آغاز به رشد کرد.داستان‌ها در سبک‌های مختلف از تعریف واقعیت گرفته تا افسانه‌های یونانی در قالب‌ها و زبان‌های گوناگون میان مردم و ملل مختلف گشت و دستخوش تغییراتی شد.
داستان اینک ابزاری بسیار مفید و بدون خشونت برای پندآموزی، آموزش زندگی، نحوه مبارزه با مشکلات اجتماعی در دست انسان متمدن است، همچنین جریان مختلف تاریخی که با توسل به این ابزار کارآمد و پرنفوذ آموزه‌ای دینی را نسل به نسل و مرز به مرز نقل کرده‌اند.
داستان حتی نقش مهمی در کتب مذهبی ادیان مختلف دارد چراکه دربرگیرنده تجربه‌ها و مثال‌های فراوان است و همچنین مواردی که در دنیای واقعیت نمی‌تواند رخ دهد را به شیوهای زیبا در قالب مثال عرضه می‌کند.
تمام کشورهای دنیا نویسندگان خبره و ماهری دارند که هرکدام سبک و شیوه خود را در نگارش دیدگاه خود نسبت به زندگی و زمینی که بر آن زندگی می‌کنند ارائه می‌دهند.کتاب‌های زیادی هستند که به دست نویسندگانی روشن و مبارز نگاشته شده و در طول زمان اندیشه‌های جویای حقیقت را سیراب کرده است.
بیگانه از آلبرکامو و کوری از ژوزه ساراماگو، صد سال تنهایی مارکز و دمیان هرمان هسه از کتاب‌هایی هستند که به‌صورت جهانی تأثیر به سزایی در فلسفه، هنر و نگاه به زندگی داشته‌اند و از طرف دیگر داستان‌هایی نیز هستند که با زبان طنز به بررسی مسائل اجتماعی می‌پردازند و به‌صورت آینه‌ای برای اجتماعی که در سیاهی دست‌وپا می‌زند عمل می‌کند چراکه ابتدا باید درد را دید تا بتوان در درمان آن قدم برداشت و ازاین‌دست، کتاب‌های عزیز نسین را می‌توان نام برد.
حال باید با افتخار و شور از سرزمینی نام برد که در آن بهترین شیوه‌های داستان‌نویسی وجود دارد، داستان‌های به نظم و پر از مفاهیم پیچیده و آموزنده که ورای زندگی معمولی می‌رود و روح خواننده را با عشق عجین می‌کند. قصه‌های عطار، مولانا، نظامی، جامی و پروین و فردوسی، حکایت‌های سعدی و داستان‌های زیبای غلامحسین ساعدی، و جمالزاده طنزپرداز توانای ایرانی.
به پشتوانه همین آثار است که ایران یکی از پربارترین فرهنگ‌های ادبی جهان را دارد. داستان‌هایی که به زبان‌های مختلف برگردانده شده و تأثیرات عمیقی به‌جا گذاشته‌اند. امروزه رشته‌های دانشگاهی زیادی با عنوان مولانا شناسی و حافظ‌شناسی در سرتاسر دنیا داوطلب می‌پذیرد، با در نظر گرفتن این امتیاز غنی که آن را به اندیشمندان ایران مدیونیم خوب است نگاهی نیز به ادبیات داستانی امروز ایران بیندازیم.
از دیرباز جوامعی که مطالعه را در رأس کار خود قرار داده‌اند به نسبت کمتر دچار آسیب‌های اجتماعی می‌شوند و مردمی آگاه از حقوق خود پرورش می‌دهند.نهادهای زیادی هستند که برای علاقه‌مند کردن جوانان به مطالعه و همچنین ایجاد خودباوری برای اینکه هر انسانی می‌تواند نویسنده افکار خود باشد تلاش می‌کنند و به‌تازگی در اصفهان برنامه‌ای با عنوان جایزه ادبی جمالزاده برگزارشده که با استقبال بی‌نظیری مواجه شده است.این‌گونه برنامه‌ها علاوه بر اینکه یاد و خاطره یک انسان را به‌عنوان کسی که توانسته در تفکر تعداد زیادی و نوع زندگی تأثیر بگذارد گرامی می‌دارد، باعث می‌شود تا افرادی که در مرزهای نزدیک، مثلاً کشور و بخصوص شهر محل زندگی این نویسنده زندگی می‌کنند به باور نیکی برای دست بردن به قلم و نگاشتن یک برهه دیگر از زمان‌بر کاغذ از خود برسند. ازآن‌رو که زندگی بشر مدام در حال تغییر و دگرگونی است و انسان به خاطر قوه یادگیری و استفاده از تجربه خود زندگی بر زمین را با رفاهی نسبی آمیخته است، ضروری به نظر می‌رسد که یادگاری از اتفاقات افتاده در عصر هر انسانی با شیوایی و هدفمند به‌جا گذاشته شود.از سوی دیگر معانی و واژه‌ها روحی پویا دارند که این روح تمایل به ارتقا دارد.
به‌وضوح شاهد بوده‌ایم که نویسندگان زیادی تحت تأثیر نویسندگان پیشین آثاری ارائه داده‌اند که به نسبت زمان تکامل‌یافته‌تر و به زبان عهد حاضر نزدیک‌تر بوده است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نوشتن این است که به تعداد انسان‌های روی کره زمین می‌تواند نوع نگارش و دیدگاه وجود داشته باشد ازاین‌رو این قبیل برنامه‌ها کمک شایانی برای بروز استعدادهای نهفته می‌شود به‌ویژه که طرحی تشویقی است.
جمالزاده نویسنده و مترجم معاصر ایران و زاده شهر اصفهان است. او را پدر داستان کوتاه ایران و سبک واقع‌گرایی می‌نامند. در داستان‌های جمالزاده طنز اجتماعی به شیوه‌ای هنرمندانه در جریان است که مشکلات اجتماعی و فردی را چون آینه‌ای به مخاطب انعکاس می‌دهد.
شهریار دبیرزاده، پژوهشگر و منتقد معتقد است که جمالزاده، صادق هدایت و بزرگ علوی از بنیان‌گذاران اصلی ادبیات داستانی معاصر ایران هستند و به لحاظ تاریخی، اولین کتابی که به نثر مدرن در ایران به نگارش درآمده کتاب «یکی بود، یکی نبود» جمالزاده است.
دبیرزاده می‌گوید: تعریفی را می‌توان از جمالزاده ارائه کرد که وی نویسنده دوران گذار از سنت به مدرنیته است و او اولین کسی است که از ادبیات کهن ایرانی خارج می‌شود و یک نگاه واقع‌گرایانه و رئالیستی به ماجراها دارد.
جمالزاده در مقدمه کتاب “یکی بود، یکی نبود” به این مسئله اشاره می‌کند که نویسنده باید واقعیت‌های جامعه خود را بگوید و این مسئله پس از کشته شدن پدرش به شکل قوی‌تری در ادبیاتش نمایانگر می‌شود و نگاه انتقادی شدیدی که به فضای سیاسی و فرهنگ سیاسی ایران زمان مشروطه دارد را بروز می‌دهد که جان‌مایه اغلب داستان‌های او است و انتقاد از فضای پر تزویر و بی‌سامان و پرتلاطم مشروطه را به تصویر می‌کشد، از طرفی دیگر جمالزاده از ضرب‌المثل‌ها و ادبیات محاوره‌ای به‌گونه‌ای تاثیرگذار استفاده می‌کند و به موشکافی مسائل می‌پردازد. جمالزاده شکل‌دهنده هویتی جدید از داستان ایرانی است. هویت و مسئله زبان را در اثری به نام فارسی شکر است عنوان می‌کند و مسئله زبان را به‌خوبی به تصویر می‌کشد.”
دبیرزاده اضافه می‌کند: “جایزه جمالزاده حرکت خوب و تازه‌ای است برای کمک به ایجاد فضایی برای نویسندگان جدید تا ادبیات ما دچار تحول شود و نویسندگان جدید به‌ جامعه ما معرفی شوند و این کمک می‌کند به نزدیک شدن فعالان ادبی به یکدیگر و اصفهان گذشته‌ای ویژه‌ای در ادبیات ایران دارد و مسئله مهم‌تر این است که این پیشگامی به دلیل وجود نویسندگانی چون جمالزاده، هوشنگ گلشیری و علی خدایی در اصفهان است، این فضا باید در اصفهان دوباره زنده شود و امید است که برگزاری این جایزه آثار خوب خود را بر ادبیات اصفهان و ایران به‌جا بگذارد.”

نوشته خانم سمیرا عادلیان
منتشر شده در هفته نامه “پل”

ارسال یک نظر

یک × 3 =